Cách chọn keo dán gạch theo loại bề mặt

Phần lớn sự cố bong gạch không đến từ tay nghề thợ, mà đến từ một quyết định được đưa ra trước khi thi công: chọn nhầm loại keo. Một bao keo nội thất dùng cho ban công có thể trụ được vài tháng mùa mưa, rồi bong hàng loạt vào đợt nắng đầu tiên.

Việc chọn keo không phức tạp, nhưng phải trả lời đủ bốn câu hỏi — bỏ sót câu nào cũng có thể dẫn tới hỏng hạng mục.

Câu hỏi 1: Gạch hút nước nhiều hay ít?

Đây là yếu tố quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất. Keo dán gạch gốc xi măng bám vào viên gạch theo hai cơ chế: bám cơ học vào lỗ rỗng bề mặt, và bám hóa học nhờ polymer.

Gạch ceramic thông thường có độ hút nước cao, nhiều lỗ rỗng — keo bám cơ học tốt, nên phân loại C1 thường đã đủ.

Gạch granite, porcelain, gạch mài bóng thì ngược lại: mặt sau gần như đặc, độ hút nước dưới 0,5%. Keo gần như không có gì để bám vào ngoài liên kết hóa học. Đây là lúc bắt buộc phải dùng keo C2 với hàm lượng polymer cao.

Cách kiểm tra tại chỗ

Nhỏ vài giọt nước lên mặt sau viên gạch. Nếu nước thấm hết trong khoảng một phút, gạch hút nước tốt. Nếu giọt nước vẫn đọng nguyên sau vài phút, đó là gạch hút nước thấp — cần keo C2 trở lên.

Câu hỏi 2: Viên gạch to hay nhỏ?

Gạch càng lớn, ba vấn đề càng nặng: viên nặng hơn nên dễ tụt khi ốp tường; diện tích lớn nên khó ép cho keo tiếp xúc đều toàn mặt; và giãn nở nhiệt trên mỗi viên lớn hơn.

Kích thước gạch	Khuyến nghị
Dưới 30×30 cm	C1 cho khu vực trong nhà khô ráo
30×30 đến 60×60 cm	C2, thi công phết hai mặt
Trên 60×60 cm, tấm mỏng khổ lớn	C2 Plus có đặc tính chống trượt, bắt buộc phết hai mặt và dùng ke cân bằng

Câu hỏi 3: Khu vực sử dụng có gì đặc biệt?

Trong nhà khô ráo là điều kiện dễ nhất. Mọi thứ khác đều khắt khe hơn:

• Ngoài trời — chịu chu kỳ nóng lạnh và mưa nắng, cần tối thiểu C2 và bắt buộc chừa khe co giãn.
• Nhà tắm, khu vệ sinh — ẩm thường xuyên, cần C2 và lớp chống thấm hoàn chỉnh phía dưới.
• Hồ bơi, bể ngâm nước — điều kiện khắc nghiệt nhất, cần C2 Plus và chỉ cấp nước sau khi vật liệu đủ tuổi tối thiểu 7 ngày.
• Sàn có sưởi hoặc chịu nhiệt — cần keo có khả năng biến dạng để hấp thụ chuyển vị.

Câu hỏi 4: Nền là gì và đã ổn định chưa?

Nền bê tông mới đổ vẫn còn co ngót. Ốp lát quá sớm lên nền chưa ổn định thì dù dùng keo tốt đến đâu, chuyển vị của nền cũng sẽ truyền lên lớp gạch.

Nguyên tắc thực dụng: bê tông cần thời gian ổn định trước khi ốp lát; lớp vữa tô cần khô và ổn định. Nếu tiến độ ép, hãy trao đổi với đơn vị tư vấn thay vì bỏ qua.

Trường hợp riêng là ốp chồng lên nền gạch cũ. Việc này làm được, nhưng chỉ khi lớp gạch cũ còn bám chắc hoàn toàn, đã được làm nhám và vệ sinh sạch dầu mỡ, và dùng keo C2 Plus. Gõ kiểm tra toàn bộ diện tích trước — nghe tiếng rỗng ở đâu thì phải bóc bỏ ở đó.

Tóm tắt nhanh

• Trong nhà, gạch ceramic khổ vừa, nền tốt → C1
• Gạch khổ lớn, gạch hút nước thấp, ngoài trời, nhà tắm → C2
• Đá tự nhiên, tấm khổ rất lớn, ốp chồng gạch cũ, hồ bơi → C2 Plus

Khi phân vân giữa hai loại, chọn loại cao hơn. Chênh lệch chi phí vật liệu cho một căn hộ thường nhỏ hơn nhiều so với chi phí bóc ra làm lại một mảng tường bong.